( 1 ) محمد حلبى « 1 » از امام صادق ( ع ) پرسيد : آيا رسول خدا پروردگار خويش را ديده است ؟ فرمود : آرى خدا را با دل خويش ديد و پروردگار ما جل جلاله را چشمهاى ظاهرى بينندگان درك نمىكند و شنوايى شنوندگان بر آن احاطه نمىيابد . ( 2 ) صفوان بن يحيى نقل مىكند « 2 » كه ابو قرهء محدث « 3 » به حضور امام رضا ( ع ) رسيد و مسائلى از حلال و حرام و احكام و ميراث پرسيد ، تا آنكه در بارهء توحيد پرسيد و ضمن آن گفت : براى ما روايت شده است كه خداوند متعال كلام و ديدار را قسمت فرمود . كلام را سهم موسى ( ع ) قرار داد و ديدار را سهم محمد ( ص ) . امام رضا فرمود : پس چه كسى از قول خداوند متعال به جن و انس پيام آورده است كه خداوند را چشمها درك نمىكند و هيچ علمى به او احاطه نمىيابد و مثل او هيچ چيز نيست ؟ مگر محمد ( ص ) پيامبر راستگويى نبوده است ؟ گفت : چرا . فرمود : پس چگونه مردى براى همهء مردم مبعوث مىشود و به آنان مىگويد از جانب خداوند متعال آمده و آنان را به فرمان خداوند فرا مىخواند و مىگويد : « چشمها او را درك نمىكند ، و احاطه نمىكنند به او از راه دانش ، و مثل او هيچ چيز نيست . » « 4 » ؟ آنگاه خود مىگويد او را به چشم خواهم ديد و بر او احاطه خواهم يافت ! آيا آزرم نمىكنيد ؟ زنديقان نتوانستند چنين تهمتى به پيامبر بزنند كه چيزى از خداوند نقل كرده و سپس به طريق ديگرى بر خلاف آن گفته است . ابو قره گفت : در قرآن آمده است كه « و به تحقيق كه

--> ( 1 ) . حلبى : در اصطلاح و عرف اهل حديث به خاندان ابو شعبهء حلبى گفته مىشود كه از جملهء ايشان محمد و عبد الله پسران على بن ابى شعبه هستند . ابو شعبه از حضرت امام حسن و امام حسين عليهما السلام رواياتى نقل كرده و او و فرزندان و نواده‌گانش همگى مورد اعتمادند . براى اطلاع بيشتر ، رك . به : مرحوم حاج شيخ عباس قمى ، الكنى و الالقاب ، ص 168 ، ج 2 ، چاپ صيدا ، 1358 قمرى . م . ( 2 ) . صفوان بن يحيى : از راويان بزرگ شيعه كه بيشتر از محضر حضرت رضا بهره‌مند شده است . كتابهاى بسيارى از او در دست است و در سال 210 درگذشته است . رك . به : ص 140 ، رجال نجاشى ، م . ( 3 ) . ابو قره : به شرح حالش دسترسى پيدا نكردم و اين شخص را نبايد با ابو قرهء حرانى كشيش كه در همان قرن سوم هجرى مىزيسته و جفرى در باره‌اش در دائرة المعارف اسلام مقاله نوشته است يكى دانست . م . ( 4 ) . بخشهايى از آيات 103 سورهء ششم ، و 109 سورهء بيستم ، و 9 سورهء چهل و دوم است . م .